Ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρίσκεται μπροστά σε ένα πολιτικό παράδοξο που ο ίδιος δημιούργησε.
Επί μία δεκαετία υπήρξε το βασικό πολιτικό πλεονέκτημα της Νέας Δημοκρατίας.
Τώρα κινδυνεύει να γίνει και ο αποκλειστικός αποδέκτης της φθοράς της, καθώς τα ποσοστά του σε πολλές δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ακολουθεί τη μοίρα του κόμματός του, έχοντας καθοδική πορεία.
Όταν εξελέγη πρόεδρος της ΝΔ, τον Ιανουάριο του 2016, το κόμμα προερχόταν από μια περίοδο ήττας, εσωστρέφειας και αμφισβήτησης.
Ο ίδιος, μάλιστα, δεν ήταν το φαβορί της εσωκομματικής αναμέτρησης.
Ανέτρεψε το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου και κέρδισε στον δεύτερο γύρο τον Ευάγγελο Μεϊμαράκη με ποσοστό 52,43%.
Αλλαγή του μείγματος
Από εκεί άρχισε κάτι περισσότερο από μια αλλαγή ηγεσίας. Άρχισε η σταδιακή μετατροπή της ΝΔ από κόμμα παραδοσιακών εσωτερικών ισορροπιών σε κόμμα πρωθυπουργικής κυριαρχίας.
Ο Μητσοτάκης περιόρισε την επιρροή της παλιάς κομματικής γεωγραφίας, έφερε τεχνοκράτες και στελέχη από το μεταρρυθμιστικό Κέντρο και το σημιτικό ΠΑΣΟΚ και άνοιξε τη ΝΔ σε ακροατήρια που δεν είχαν ιστορικούς δεσμούς μαζί της και τελικά κατέλαβε έναν πολιτικό χώρο ευρύτερο από τα παραδοσιακά όριά της.
Τα εκλογικά αποτελέσματα δικαίωσαν αυτή τη στρατηγική.
Από το 28,10% του Σεπτεμβρίου του 2015, η ΝΔ έφτασε στο 39,85% το 2019 και στο 40,56% τον Ιούνιο του 2023. Δεν ήταν απλώς νίκες ενός κόμματος.
Ήταν η δημιουργία μιας μητσοτακικής εκλογικής συμμαχίας με ένα ακροατήριο που απείχε από το παραδοσιακό κοινό της ΝΔ.
Αυτή ακριβώς η προσωπική σύνδεση του πρωθυπουργού με την εκλογική πορεία της ΝΔ αποτελεί σήμερα και το μεγάλο του ρίσκο.
Όταν η πολιτική επιτυχία ταυτίζεται σε τόσο μεγάλο βαθμό με ένα πρόσωπο, η φθορά της κυβέρνησης δύσκολα μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά σε επιμέρους υπουργούς ή σε συγκυριακές δυσκολίες.
Η ευθύνη όμως, όταν αρχίζει η πτώση, επιστρέφει ως βόμβα στον ίδιο τον αρχηγό.
Το παράδοξο της πολιτικής κυριαρχίας
Τα δημοσκοπικά δεδομένα αποτυπώνουν αυτή τη σύνθετη πραγματικότητα.
Η ΝΔ διατηρεί την πρώτη θέση της συγκεκριμένης μέτρησης, απέχει όμως αισθητά από τα επίπεδα των εκλογικών αναμετρήσεων του 2019 και του 2023.
Η διαφορά δεν είναι απλώς αριθμητική.
Αναδεικνύει την απόσταση ανάμεσα στην εκλογική κυριαρχία που οικοδομήθηκε τα προηγούμενα χρόνια και στη σημερινή πολιτική πραγματικότητα.
Η πρώτη θέση δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η κυβέρνηση διαθέτει την ίδια κοινωνική δυναμική ή ότι έχει εξασφαλίσει την επιστροφή στα ποσοστά που της έδωσαν ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπορεί να ανακτήσει την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων που τον στήριξαν, αλλά σήμερα εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί.
Γιατί η πολιτική φθορά δεν μετριέται μόνο από τη δύναμη των αντιπάλων.
Μετριέται και από την απομάκρυνση των πολιτών που κάποτε αποτέλεσαν τον πυρήνα της εκλογικής του συμμαχίας.
Το πλεονέκτημα που γίνεται παγίδα
Η προσωποκεντρική λειτουργία της ΝΔ προσέφερε στον πρωθυπουργό τη δυνατότητα να ελέγχει σε μεγάλο βαθμό την πολιτική ατζέντα, να περιορίζει τις εσωκομματικές αμφισβητήσεις και να εμφανίζεται ως ο βασικός εγγυητής της κυβερνητικής σταθερότητας.
Ωστόσο, το ίδιο μοντέλο περιορίζει σήμερα τα περιθώρια αποστασιοποίησης από τα προβλήματα της κυβέρνησης.
Όσο περισσότερο οι επιτυχίες πιστώνονται προσωπικά στον πρωθυπουργό, τόσο περισσότερο οι αποτυχίες και οι κυβερνητικές αδυναμίες χρεώνονται στον ίδιο.
Η δύσκολη εξίσωση
Εδώ βρίσκεται και η δυσκολότερη εξίσωση για τη Νέα Δημοκρατία.
Η πολιτική κυριαρχία του Μητσοτάκη εξακολουθεί να αποτελεί βασικό στοιχείο της ταυτότητάς της, αλλά ταυτόχρονα δυσκολεύει την ανανέωση της εικόνας της χωρίς να αμφισβητηθεί ο ίδιος ο πυρήνας της ηγεσίας.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο αν η ΝΔ μπορεί να διατηρήσει την πρώτη θέση στις δημοσκοπήσεις.
Είναι αν μπορεί να ανακτήσει τη δυναμική που την οδήγησε στις μεγάλες εκλογικές νίκες ή αν θα παραμείνει εγκλωβισμένη σε μια πολιτική πραγματικότητα όπου η ισχύς του αρχηγού και η φθορά της κυβέρνησης αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.
Μοναδικός αποδέκτης του πήχη
Ο Μητσοτάκης οικοδόμησε ένα κόμμα γύρω από την προσωπική του κυριαρχία.
Το αν αυτή η επιλογή θα συνεχίσει να αποτελεί πλεονέκτημα ή θα μετατραπεί στον βασικό περιορισμό της ΝΔ θα κριθεί από την ικανότητά του να αντιστρέψει τη φθορά.
Γιατί, όταν ένας αρχηγός γίνεται το ισχυρότερο χαρτί του κόμματός του, κινδυνεύει να γίνει και ο μοναδικός αποδέκτης του πολιτικού κόστους, ιδιαίτερα όταν βάζει τον πήχη της προσωπικής του επιβίωσης στο 25%.
Ο Πειραιάρχης
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών